Buddyzm wczesny-droga arhatów | Mahajana-droga bodhisattwów | Wadżrajana-wóz gromu
Kazi rDewi
TreśćBuddyzm wczesny -- droga arhatów Dharmaczakraprawartana - Cztery szlachetne prawdy - Droga wyzwolenia - Trzy znamiona egzystencji - Pratitjasamutpada - Sobory i szkoły wczesnego buddyzmu Mahajana -- droga bodhisattwów Madhjamaka - filozof Nagardżuna - Jogaczara - Uczeni jogaczary - Avatamsaka - Sadharmapundarika - Czysta Kraina - Ch'an Sutry mahajanyWadżraczczhedikasutra - Sutra serca - Saddharmapundarikasutra - Awatamsakasutra - Lankawatara-sutra - Sukhawatiwjuhasutra - Sutra szóstego patriarchy Wisuddhimagga
- Milindapańha
- Mahawamsa
- Dipawamsa
- Buddhaczarita
Sadhana - Lamaizm - Szkoły wadżrajany - Nyingma-pa - Sakja-pa - Kargju-pa - Gelug-pa TripitakaDighanikaja - Madżdżhimanikaja - Samjuttanikaja - Anguttaranikaja - Khuddakanikaja Medytacja--droga do gwiazdMahasatipathana Sutra - Cztery dżhany Medytacja wglądu - Zdobycie Himalajów Moce nadprzyrodzoneMoce magiczne - telepatia - boskie ucho boskie oko - telekineza -podróż astralna - teleportacja Jak osiągnąć moce nadprzyrodzone? Hathajoga - Fizjologia tantryczna - Mahasidha Nagardżuna - Saraha - Tilopa - Naropa - Nagardżuna , nathsiddha - Czarbaripa - Wialipa - Bodhidharma - Hui NengKanon buddyjski a moce nadprzyrodzone Samannaphala Sutta DN2 - Madżdżhima Nikaja 119 - Anguttara Nikaja III 40 - Kevatta Sutta DN11 - Samyutta Nikaja XII 70
English Version |
WstępBuddyzm to jedna z trzech wielkich religii uniwersalnych, obok chrześcijaństwa i islamu. Od innych religii odróżnia się własną etyką, która na pierwszym miejscu stawia zakaz zabijania i nie ranienia istot żywych, a więc nie tylko ludzi i nie tylko własnych wyznawców, ale także zwierząt. Nazywany jest dlatego religią miłosierdzia lub współczucia, chociaż urzeczywistnienie tych uczuć nie jest jego głównym celem. Drugą cechą specyficzną buddyzmu jest brak w niej pierwiastka boskiego, chociaż nigdy nie zaprzecza się istnieniu boga, lecz wyraźnie stwierdza się, że na drodze wyzwolenia, które jest esencją nauki buddyjskiej, udział bogów nie ma istotnego znaczenia. Ale czczenie boga nie przeszkadza w życiu W Mahawastu powiedziano: „Gdziekolwiek zamieszka – mówił Śiakjamuni – człowiek roztropny powinien składać ofiary tym bóstwom, które tam przebywają. Szanowane, będą jego szanować; będą dla niego miłosierne, jak matka dla swego rodzonego syna. I człowiekowi chronionemu przez bogów wszystko się powiedzie.” Tłum. M. Mejor Ale Aśwaghosza w Buddhaczaricie napisał coś przeciwstawnego: Gdyby Iśwara był stwórcą, a wszystkie istoty musiałyby milcząc podlegać władzy swego stwórcy, to na co by się przydało uprawianie cnoty." (tłum. Z. Wrzeszcz) Co jednak jest istotną cechą buddyzmu, odróżniającą go od innych religii?U podstawy buddyzmu leży pojęcie samsary, czyli wędrówki przez kolejne wcielenia oraz związanej z nią nierozerwalnie nirwany, oznaczającej wyzwolenie z tego kołowrotu narodzin i śmierci. Nirwana, owa dharma nieuwarunkowana, zrodzona sama z siebie jest tutaj absolutem, niepoznawalnym. Kto osiągnął nirwanę - nie może o tym wiedzieć (Nagardżuna).
Ale w hinduizmie też mamy wędrówkę przez wcielenia i też mamy wyzwolenie, chociaż nie nazywa się ono nirwana lecz moksza lub mukti. Gdzież zatem jest różnica między buddyzmem a hinduizmem? Otóż tym wyróżnikiem jest prawo zależnego powstawania (pratitjasamutpada), wyobrażane zazwyczaj za pomocą kołowrotu życia i śmierci (bhawaczakra). Od niewiedzy (awidia) poprzez kolejne stadia powstawania do momentu poczęcia (bhawa) i dalej przez narodziny (dżati) do starości i śmierci (dżaramarana) wędruje nasza świadomość. Takiego prawa nie ma żadna religia i jest ono wyłączną cechą buddyzmu i każdej jego odmiany, od buddyzmu wczesnego do mahajany i wadżrajany. Wprawdzie w hinduizmie też mamy wędrówkę, lecz jest to metempsychoza - wędrówka dusz, tutaj zaś wędruje świadomość, gdyż dusza w buddyzmie jest nietrwała i umiera razem z ciałem. I jeszcze jedna rzecz jest bardzo ważna - nie jest to wędrówka przypadkowa, lecz uwarunkowana, inaczej mówiąc uzależniona od karmana, od naszych uczynków z poprzednich żywotów. Ani w powietrzu, ani w środku morza, ani w szczelinie wśród gór się ukrywszy znaleźć nie może nikt takiego miejsca, gdzie byłby wolny od złych swoich czynów. Dhammapada Abhaja mudra |
|
W Anguttaranikaji czytamy: Cztery są rzeczy, których żaden samana ani żaden bramin, ani bóg, ani żaden Mara, ani Brahma, ani żadna istota na świecie nie może spowodować: iżby to, co podlega chorobie nie było chore, iżby to, co podlega śmierci nie umierało, iżby to, co podlega rozkładowi nie rozkładało się, iżby to, co podlega przemijaniu nie przemijało. ( tłum. Z. Wrzeszcz) |
Z zasady anitji wynika zasada anatman (anatta), która oznacza nietrwałość i śmiertelność duszy. To też jest cecha odróżniająca buddyzm od hinduizmu. Buddhaghosa wyraża to następująco:
"
Tylko cierpienie jest - nikogo kto cierpi; Jest czyn, lecz sprawcy jego nie ma; Nirwana też, choć nikt nie szuka jej; Jest ścieżka, lecz nikt po niej nie stąpa."Z zasady nietrwałości wynika także cierpienie duhkha, które jest wynikiem rozpadu rzeczy złożonych, co Budda obwieścił w swych ostatnich słowach przed śmiercią.
Wszystkie rzeczy złożone ulegają rozkładowi. (Parinibbanasutta)
Auboyer J.
Oriental Art: a Handbook of Styles..., London-Boston 1979.
Basham A. L., Indie, Warszawa 1978.
Bhagawadgita, Wrocław 1988.
Bodhidharma, Kazania, Wrocław 1997.
Buddyjska wizja umierania i śmierci, Kraków 1997.
Buddyzm, Kraków 1987.
Carus P., Nauka Buddy, Bombaj 1969.
Carrithers M.,
Budda, Warszawa 1999.
Cybikow G., Buddyjski pielgrzym w świątyniach Tybetu, Warszawa 1975.
Dalaj Lama XIV, Otwieranie oka mądrości, Kraków 1998.
David-Neel A., Mistycy i cudotwórcy Tybetu, Warszawa 1990.
Dogen, Elementarz zen soto, Poznań 1997.
Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych, Warszawa 1994.
Eliade M., Joga: Nieśmiertelność i wolność, Warszawa 1984.
Encyklopedia mądrości wschodu, Warszawa 1997.
Fairbank J. K., Historia Chin, Gdańsk 1996.
Frauwallner E., Historia filozofii indyjskiej, Warszawa 1990.
Frederic L. Słownik cywilizacji indyjskiej, Katowice 1998
Godziński S., W kręgu lamajskich legend i mitów, Warszawa 1981.
Gowinda L. A., Droga białych obłoków, Poznań 1998.
Hall J., Leksykon symboli i sztuki wschodu i zachodu, Kraków 1997.
a Handful of Leaves, Readings in Therawada Buddhism (CD-ROM).
Jakimowicz A., Sztuka Indii, Warszawa 1967.
Jakimowicz-Szach M., Jakimowicz A., Mitologia indyjska, Warszawa 1982.
Kania I., Muttavali, Kraków 1999
Kapleau P., Trzy filary zen, Pusty Obłok, Warszawa 1988.
Keown D., Buddyzm, Warszawa 1997.
Kryg J., Siła symboli i talizmanów wschodu, Poznań 1997.
Lowenstein T., Buddyzm, Warszawa 1997.
Mejor M., Buddyzm, Warszawa 1980.
Miejsca święte, Kraków 1997.
Norbu C. N., Dzogczen, Kraków 1998.
rDewi K. Znaki Buddy, Katowice 1999
Rerich M., Ałtaj i Himalaje, Warszawa, 1980.
Rhys Davids T. W., Buddyzm, Warszawa–Kraków 1912.
Saunders E. D.,
Mudra. A Study..., Princeton 1985.
Schayer S., O filozofowaniu Hindusów, Warszawa 1988.
Snellgrove D., Richardson H., Tybet, Zarys historii kultury, Warszawa 1978.
Słuszkiewicz E., Opowieści buddyjskie, Warszawa 1982.
Sutra szóstego patriarchy, Wrocław 1997.
Suzuki D. T., Wprowadzenie do buddyzmu zen, Poznań 1998.
Tokarz F., Z filozofii indyjskiej, Warszawa 1990.
Tybetańska księga umarłych, Kraków 1991.
Wasiliew L., Kulty, religie i tradycje Chin, Warszawa 1974.
Watts A. W., Droga zen, Poznań 1997.
|
Czöd, |
Joga, koan, |
Nadi, |
Strony pokrewne:
Himalaje - ślady na śniegu | Braminizm | Bogowie hinduizmu | Tajemnice buddyzmu
mailto: 1606kw29@poczta.fm
Data ostatniej edycji: 07-05-10